Werken voor de Duitsers*

*Dilemma's, wat doe je wel en niet?

Wie een baan had bij de gemeente of een andere overheidsdienst, werkte tijdens de oorlog ineens voor de bezetter. Misschien merkten de ambtenaren daar eerst niet eens zo veel van. Maar de kans dat mensen iets moesten doen wat ze helemaal niet wilden, groeide. Wat doe je dan?

Weigeren

Veel mensen werkten in Schiedam voor de Duitsers, deels vanuit een bewuste keuze. Voor een groot deel geldt dat ze indirect voor de Duitsers werkten, bijvoorbeeld werknemers van de werf Gusto. Ineens moesten ze Duitse schepen maken. En ook anderen, onder wie de burgemeester en de politie, kregen Duitse orders. Weigeren kon levensgevaarlijk zijn. Raakte je daardoor je baan kwijt dan was de kans groot dat je vervanger Duitsgezind was. 

Burgemeester en politie 

Burgemeester Frans van Haaren van Schiedam had het beste met de Schiedammers voor, maar werd in 1941 niet teruggevraagd voor een tweede termijn. Hij werd vervangen door de Duitsgezinde Dirk Draaijer. Jan Blomsma, commissaris van politie, had het ook moeilijk met de orders van de Duitse bezetter. In 1944 volgde zijn ontslag en trad Willem Versteeg aan. Hij was lid van de NSB.

Kogelvrij vest W.M. Versteeg. Fotografie: Aad Hoogendoorn

Kogelvrij vest

Dit zelfgemaakte kogelvrije vest kent een bijzondere geschiedenis. Het is van de eerdergenoemde Duitsgezinde politiecommissaris Willem Versteeg. Hij kwam in 1944 naar Schiedam en droeg het uit vrees voor een aanslag van het verzet. ​Direct na de bevrijding werd hij in de nacht van 4 op 5 mei 1945 thuis gearresteerd. Hij probeerde vergeefs via de dakgoot te vluchten; zijn buurman wilde geen hulp geven.