Realisme nu

22 februari t/m 2 augustus 2020

Ooit zorgden de realistische schilderijen van Gustave Courbet voor een revolutie onder vakbroeders en kunstliefhebbers. Zijn realistische werk was ‘te waar’ en dus niet ‘mooi’ genoeg, vonden de 19de eeuwse critici. Rumoer of niet, de geschiedenis gaf hem gelijk.

Courbet belandde in de geschiedenisboeken als naamgever van het realisme. Zo’n 150 jaar later rijst de vraag waar de kunststroming nu voor staat. En vooral: hoe ziet het er in Nederland uit? De tentoonstelling Realisme nu in het Stedelijk Museum Schiedam geeft daarop een antwoord. Je ziet schilderkunst, vakmanschap en vooral meer.

Update

De tentoonstelling biedt werk van Nederlandse hedendaagse kunstenaars, onder wie Koen Vermeule, Maria Roosen, Jans Muskee en Robin Speijer. Wat ze gemeen hebben is dat ze het label realisme elk op een andere manier invullen. De presentatie biedt verschillende vormen van realisme; zie het als een soort update van het begrip. De gemeenschappelijke deler is dat elk kunstwerk aan de werkelijkheid is ontsproten; de wereld zoals we hem voortdurend om ons heen zien. 

Op straat in Delft

Realisme nu bevat ook abstract werk van Daan van Golden en Jan Schoonhoven. Realisme en abstractie hoeven geen tegenpolen te zijn. Schoonhoven vond zijn onderwerpen en motieven op straat in Delft, in de zichtbare werkelijkheid. Omgekeerd geldt dat een realistische kunstenaar evengoed nadenkt over vlakverdeling, kleur en balans. Om de relatie tussen abstractie en realisme te laten zien, hangt het werk Erik Rijssemus naast de abstracties van Bob Bonies.

Werkelijkheid 

Dit onderdeel bevordert het kijken, net als de andere thema’s: verstilling, tronies, engagement en verhalen. Dat is waar de tentoonstelling allereerst over gaat: kijken en het plezier daarvan. ‘Wat de tentoonstelling bijzonder maakt is dat je door de ogen van kunstenaars anders naar de werkelijkheid om je heen gaat kijken’, zegt gastcurator Trudi van Zadelhoff. ‘De tentoonstelling verkent de grenzen met gedichten, beelden en schilderijen en laat de kracht zien van hedendaagse realistische kunst.’ Van Zadelhoff maakte eerder voor het museum de succesvolle tentoonstelling Meesterlijke vrouwen.

Masker

De tentoonstelling meandert langs vijf thema’s verstilling, abstractie, engagement, verhalen, tronies. Robin Speijer zoomt in op stukken textiel, waardoor haar werk bijna abstract lijkt. Roland Schimmel speelt met vormen en kleuren. Kijkend naar de werken ontstaan er nieuwe vormen en kleuren.  De zelfportretten (tronies) van Eline Peek en Erik Suidman ogen vrij rauw en emotioneel. Soms zijn ze onzichtbaar, verscholen achter een masker. Ook zijn de portretten van Esiri Erherienne-Essi te zien, genomineerd voor de Prix de Rome 2019.

Trump

In de zaal over het engagement hangen reusachtige en indringende schilderijen van Peter Koole met president Poetin en koning Willem-Alexander. Beth Namenwirth plaatst Trump voor het wereldberoemde schilderij van Picasso over het bombardement van het Spaanse stadje Guernica.

Tussenmomenten

In de laatste zaal gaat het werk over ons dagelijks leven. De scènes lijken heel herkenbaar tot je beter kijkt. Dan zie je dat er net iets is gebeurd of er staat iets te gebeuren. Het zijn een soort tussenmomenten, zoals Jurre Blom ze noemt. Iets vergelijkbaars geldt voor het werk van Jans Muskee.