|
|
| verwacht | archief | Mexico: Expected/Unexpected |
|
|
Van 7 november 2009 tot en met 31 januari 2010 is in het Stedelijk Museum Schiedam de tentoonstelling Mexico: Expected/Unexpected. Actuele allianties in de kunst te zien. De expositie bestaat uit werk van 46 internationaal befaamde kunstenaars uit alle delen van de wereld. Uit de collectie van ruim 1.300 werken van Isabel en Agustín Coppel, hebben Mónica Amor en Carlos Basualdo een tentoonstelling samengesteld. De tentoonstelling heeft een actueel thema dat wereldwijd speelt. Zij hebben zich de vraag gesteld waaruit de identiteit en het imago van kunst uit een bepaald land bestaat. Aan de hand van combinaties van kunstwerken geven zij een gevarieerd en visueel antwoord op deze vraag. Omdat de thuisbasis van de collectie Mexico is, scherpen zij hun vraag toe op Mexico. Zij maken combinaties van kunstwerken die inhoudelijk of formeel elkaar versterken, en een verrassende interpretatie toevoegen aan het thema van de tentoonstelling. De collectie Het echtpaar Isabel en Agustín Coppel woont in Culiacán in het noordwesten van Mexico. Zij beginnen in de jaren tachtig met het verzamelen van moderne Mexicaanse en Amerikaanse kunst uit de jaren zestig. Later breiden zij hun aandacht uit naar actuele kunst uit de hele wereld, met als speerpunt actuele kunst uit Mexico. Sleutelfiguren in de hedendaagse Mexicaanse kunst zoals Francis Alÿs, Melanie Smith, Gabriel Orozco, Abraham Cruzvillegas, Damian Ortega en Carlos Amorales zijn vertegenwoordigd in de collectie. Het werk van deze kunstenaars mag rekenen op wereldwijde belangstelling. De verzameling is inmiddels uitgegroeid tot het instituut CIAC (Colección Isabel y Agustín Coppel), dat boeiende hedendaagse kunst van wereldformaat beheert, afkomstig uit Latijns-Amerika, Noord-Amerika, Europa en Azië. Identiteit en Imago In een globaliserende wereld met toenemende economische, politieke en culturele integratie, vindt een steeds snellere uitwisseling van ideeën, goederen en diensten plaats. Mensen kunnen gemakkelijker reizen en voor enige tijd in een ander land leven en werken. Vooral beeldend kunstenaars zijn de laatste decennia steeds meer gaan reizen, sommige leven haast als wereldnomaden. Een van de vragen die zich hierbij opdringt is welk effect dit heeft op hun werk en in welke relatie dit staat tot het werk van hun collega's ter plaatse. Op verzoek van CIAC hebben de Amerikaanse gastcuratoren Mónica Amor en Carlos Basualdo een tentoonstelling uit de collectie samengesteld waarin de vraag centraal staat waaruit de identiteit en het imago van de hedendaagse beeldende kunst uit Mexico zou kunnen bestaan. In hoeverre is de nationaliteit van een kunstenaar bepalend voor de identiteit van zijn of haar werk? Kun je aan het werk zien waar de kunstenaar is geboren, waar hij woont of waar hij werkt? Mexico: Expected/Unexpected. Deze tentoonstelling biedt een unieke gelegenheid om de identiteit van de hedendaagse Mexicaanse kunst te verkennen en zelf verschillende verbanden te leggen tussen het werk van de Mexicaanse kunstenaars, hun historische voorgangers en internationale collega's. In de selectie zijn kunstwerken met een vermeende Mexicaanse identiteit opgenomen; werken waarin thema's als dood en vergankelijkheid een belangrijke rol spelen, woestijnlandschappen nadrukkelijk aanwezig zijn of simpelweg een ezel is weergegeven. Voorbeelden hiervan zijn de fotografie van de Mexicaanse Graciela Iturbide, de Cubaanse Ana Mendieta, de Amerikaan Stephen Shore en de Italiaan Maurizio Cattelan. Hun werk beantwoordt, in de context van de tentoonstelling, aan de gewortelde beeldclichés van Mexico en de culturele identiteit van het land. Verder zijn er werken in de tentoonstelling opgenomen die gezien kunnen worden als verwijzingen naar de hedendaagse sociaal - economische realiteit van Mexico. De neon B/ORDER van Kendell Geers (Zuid - Afrika) gaat over het idee van beperkingen en begrenzingen; de B knippert waardoor er respectievelijk wordt weergegeven: BORDER (grens) en ORDER (orde). De neon 99 Cents Dreams van Doug Aitken (VS) is op te vatten als een verwijzing naar de droom van overvloed en weelde, die voor iedereen binnen bereik zou liggen, al was het maar dankzij de één-dollar winkels in de Verenigde Staten. Actuele allianties in de kunst Door objecten en installaties te combineren worden overeenkomsten in artistieke en formele uitgangspunten van Mexicaanse kunstenaars met kunstenaars van elders aan het licht gebracht. Treffend in dat opzicht is het werk van de Braziliaanse kunstenaars Helio Oiticica (1937 - 1980), Lygia Clark (1920 -1998) en de Amerikaan Gordon Matta Clark (1943- 1978) enerzijds en het werk van de Mexicanen Damian Ortega (1967), Francis Alÿs (1959) en Gabriel Orozco (1962) anderzijds. Helio Oiticica en Lygia Clark verkennen de principes van de modernistische beeldtaal en de mogelijkheden deze te koppelen aan een praktische, alledaagse bruikbaarheid, waarin de kijker niet alleen meer toeschouwer is, maar ook deelnemer wordt in een proces of een handeling die de vorm van het werk bepaalt. Helio Oiticica en Lygia Clark zijn bekend om hun abstracte geometrische sculpturen waarvan onderdelen door de kijker kunnen worden bewogen, zodat er nieuwe vormen van sculpturen ontstaan. Gordon Matta Clark greep in op bestaande situaties door grote ronde gaten in bestaande gebouwen te boren of ze doormidden te zagen om ter plaatse een nieuwe beleving van ruimte te creëren. Het werk van deze kunstenaars heeft een grote invloed uitgeoefend op de huidige generatie kunstenaars in Mexico, dit wordt zichtbaar in een speelse omgang met de modernistische vormentaal, de focus op alledaagse situaties en de procesmatige kunstuitingen, zoals in de video Zócalo van Francis Alÿs, de sculptuur Biombo van Damian Ortega en de sculpturen en schilderijen van Gabriel Orozco. Echo's van de dromerige en mysterieuze taferelen van de Mexicaanse fotograaf Manuel Alvarez Bravo (1902 - 2002), zijn terug te vinden in het werk van de eveneens Mexicaanse kunstenaars Graciela Iturbide (1942) en Carlos Amorales (1970). Waar de fotografie van Iturbide zich concentreert op de cultuur, rituelen en het leven van alledag in Mexico laat Carlos Amorales daarentegen onderwerpen zien in een meer mondiaal perspectief. De kunstenaar werkt al jaren aan een archief van beelden: het zogenaamde Liquid Archive dat hij gebruikt voor verschillende nieuwe werken (collages, animaties, video's, installaties en performances). Vogels, bomen, spinnen, wolven, maar ook vliegtuigen zijn enkele in het oog springende beeldelementen. In elke nieuwe voorstelling kunnen ze een andere betekenis aannemen. De beelden roepen bij de kijker gemakkelijk associaties op omdat ze, volgens Amorales, refereren aan een collectief onderbewustzijn bij de kijker. In het werk van de hedendaagse Mexicaanse kunstenaars en hun internationale tegenhangers zijn verwantschappen aanwezig in de conceptuele werkwijze en formele karakteristieken, zoals bijvoorbeeld in het werk van de Franse/Italiaanse Tatiana Trouvé, de Braziliaanse Rivanne Neuenschwander en de Chinees Terence Koh. Opvallend is dat deze kunstenaars van de jongste generatie zich niet beperken tot één medium, maar verschillende technieken tegelijk hanteren. Sculptuur, video, performance, fotografie en schilderkunst kunnen naast elkaar worden ingezet. De huidige generatie Mexicaanse kunstenaars maakt deel uit van een internationale generatie van kunstenaars. Deze kunstenaars putten veelal uit dezelfde bronnen om hun artistieke houding en werkwijze te bepalen en onderscheiden zich hoogstens door een zekere couleur locale, bepaald door plaatselijke geschiedenis, tradities, gebruiken en cultuur. Kunstenaars als Francis Alÿs, Carlos Amorales en Gabriel Orozco worden internationaal gerekend tot vooraanstaande Mexicaanse kunstenaars. Alÿs is echter geboren in Antwerpen en leeft en werkt sinds 1986 in Mexico City. De in Mexico City geboren Carlos Amorales volgde opleidingen aan de Rietveldacademie en de Rijksakademie voor Beeldende Kunsten in Amsterdam, waarna hij terugkeerde naar Mexico City. Gabriel Orozco is een kunstenaar die zijn werk niet in een studio vervaardigt, maar het liefst in alledaagse omgevingen, vanuit verschillende plaatsen over de gehele wereld. De tentoonstelling Mexico: Expected/Unexpected laat zien hoe deze kunstenaars zich verhouden tot een Mexicaanse en een internationale omgeving en een bijdrage leveren aan de internationale ontwikkeling van de beeldende kunst. De tentoonstelling is eerder te zien geweest in Maison Rouge, Parijs en TEA, Tenerife. Na het Stedelijk Museum Schiedam reist de tentoonstelling door naar Madrid. Bij de tentoonstelling verschijnt een rijk geïllustreerd publicatie, uitgegeven door BnM uitgevers. Prijs: € 35,00. Kunstenaars in de tentoonstelling:
De tentoonstelling wordt mede mogelijk gemaakt door de financiële steun van de gemeente Schiedam, het Fonds Schiedam Vlaardingen en omgeving, Collection Isabel et Agustín Coppel (CIAC), het Ministerie van Buitenlandse Zaken van Mexico en de Mexicaanse ambassade in Nederland, Koninklijke Distilleerderij De Kuyper, Centrummanagement Schiedam, Winkeliersvereniging Hoogstraat - Koopstraat. Terug naar tentoonstellingen |
 Carlos Amorales, From The Bad Sleep Well (detail), 2007, Techniek Collage, 45 x 60 cm, Collection Isabel and Agustín Coppel. Klik hier voor een beeldverslag van deze tentoonstelling |