Deze tentoonstelling loopt van 6 juni tot 29 augustus 2010

Het Stedelijk Museum Schiedam presenteert van 6 juni tot en met 29 augustus 2010 de solotentoonstelling Gert Jan Kocken. Positions. Speciaal voor de tentoonstelling maakte Kocken nieuwe foto-installaties die ingaan op de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog, en de sporen hiervan in Amsterdam, Rotterdam en Schiedam. Ook de historische enormiteit van de atoombommen op Hiroshima en Nagazaki - 65 jaar geleden - komt in beeld. De rol die foto's, cartografie en ander beeldmateriaal vervult op cruciale momenten in de geschiedenis wordt door Kocken uitvergroot en ontleed, waardoor de toeschouwer bij wijze van spreken door de Tweede Wereldoorlog loopt.

Gert Jan Kocken (Ravenstein,1971) maakt fotoseries en foto-installaties, waarin hij op beeldende wijze belangrijke momenten en omslagpunten uit de geschiedenis herinterpreteert en uit de tijd naar voren trekt. De rol die beelden, zowel kunstwerken als documentair beeldmateriaal, in onze geschiedenis spelen, is een terugkerend punt in zijn aandacht. De Tweede Wereldoorlog is in 2010 65 jaar geleden, het nagedachtenisbeeld dat Kocken eraan wijdt prent zich onherroepelijk in het geheugen. De tentoonstelling begint met door Kocken gefotografeerde aquarellen van Hitler die in het Pentagon in een ijzeren ladenkast worden bewaard. Ze roepen de vraag op hoe de geschiedenis - had de maker zich tot het papier beperkt - anders had kunnen lopen.

Van Amsterdam, Rotterdam en Schiedam verzamelde Kocken plattegronden uit de jaren 1940 - 1945. Het oorlogsverleden van de Randstad tekent zich af in stadsplattegronden die Kocken heeft ontleed en uitvergroot. 51 kaarten van Amsterdam projecteerde hij over elkaar. Hieronder bevindt zich de beruchte 'stippenkaart', in 1941 vervaardigd door ambtenaren in opdracht van de bezetter, waarop elke stip tien Joden vertegenwoordigt. Duitse kaarten en die van het verzet schuren over elkaar. Militaire steunpunten staan naast ondefinieerbare tekens, de locatie van schuilkelders naast die van ontplofte of juist niet ontplofte bommen. Alle gegevens, laag over laag, sluiten zich aaneen.

Enola Gay is de naam van de Amerikaanse bommenwerper die op 6 augustus 1945 de eerste atoombom afwierp op de Japanse stad Hiroshima; 78.000 mensen kwamen direct om het leven, door de radioactieve straling liep het dodental later op tot 140.000. Kolonel en piloot Paul Tibbets had het vliegtuig naar zijn moeder Enola Gay Tibbets genoemd; de bom heette Little Boy. De tweede Amerikaanse atoombom (Fat Man), die op 9 augustus 1945 op Nagasaki werd gegooid, doodde op slag 27.000 mensen, uiteindelijk vonden zeker 70.000 mensen de dood. Zes dagen na de tweede aanval gaf Japan zich over en kwam de Tweede Wereldoorlog tot een einde.
Ook dit einde van de oorlog komt in beeld. Kocken gebruikt hiervoor onder meer historisch fotomateriaal, zoals het zicht op de atoomexplosies. Over dit beeld schuift echter een ander beeld, waardoor, zoals Kocken laat zien, het documentaire in propaganda verandert.
Over de atoomwolk heen staat pontificaal de handtekening van Paul Tibbets, die de gebeurtenis in de decennia na de oorlog telkens opnieuw signeerde, als was het een meesterwerk.

Gert Jan Kocken is genomineerd voor Dutch DOC Award. De Dutch Doc Award is dé jaarlijkse prijs voor documentaire fotografie - van journalistiek tot conceptueel. Voor het eerst wordt deze prijs, ter waarde van 20.000 euro, op 2 juni 2010 uitgereikt aan een Nederlandse fotograaf voor het beste documentaire project afgerond in 2009. Ook wordt op 2 juni een prijs voor het beste innovatieve of experimentele project worden toegekend. http://www.dutchdocaward.nl/