Unisono 28: Otobong Nkanga. Taste of a Stone

Taste of a Stone Schiedam-ONkanga Small

Otobong Nkanga, Taste of a Stone (detail), versie 2014, installatie en fotografie, inkjet print op Galala kalksteen en witte gravel, courtesy de kunstenaar, foto: Rebecca Fanuele

Otobong Nkanga (Kano, Nigeria, 1974) brengt cultuur en natuur samen. Het landschap is voor haar een klankbodem voor denkbeelden, verhalen en herinneringen. Haar werk is geestrijk, op een poëtische manier vol van gedachten en gevoelens, maar ook aards: het verbeeldt onze verbondenheid met de wereld.

De eenheid van mens en landschap is een terugkerend thema, dat ook onze annexatie van dat landschap omvat en onze twijfelachtige omgang met natuurlijke bronnen. Nkanga verweeft culturele, historische en politieke aspecten met persoonlijke vertellingen, even veelzijdig als genuanceerd. En om dit weefsel zichtbaar te maken, bespeelt zij alle zintuigen van het publiek, met installaties die de hele ruimte beslaan.

Nkanga combineert media en technieken variërend van teken-, schilder- en beeldhouwkunst, tot en met fotografie, poëzie, textiel en vaak ook video en performance. Na een universitaire studie in haar geboorteland Nigeria en vervolgens in Frankrijk, behaalde zij in 2008 haar Masters in de performancekunst bij DasArts, in Amsterdam, waar zij ook de Rijksakademie bezocht. Zij exposeert wereldwijd, met dit jaar alleen al solotentoonstellingen in Frankfurt, Essen en haar huidige woonplaats Antwerpen, naast mondiale groepsmanifestaties op Art Basel of de biënnales van Sharjah, Taipei, Dakar, São Paulo en Havana. Het Stedelijk Museum Schiedam introduceert met trots de monumentale installatie Taste of a Stone (2009-2015) in Nederland.

Opvallend is de fysieke sensualiteit van Nkanga’s werk. De waarneming wordt door haar verruimd met een lichamelijke dimensie. Haar werk in het Stedelijk Museum Schiedam is een zinnenprikkelende vertelling over stenen; over het gebruik van grind, kiezels en keien, als grensaanduiding, als wapen én als verdedigingsmiddel, als heilig voorwerp, souvenir of nagedachtenisteken. ‘Zoals een ander zijn hart ophaalt in een shopping mall,’ zegt Nkanga, ‘telt voor mij het gevoel op deze planeet gegrond te zijn. Daarom doen zand en stenen ertoe. Soms leer je een land kennen juist door datgene wat er níet is. Nederland heeft geen rotsen, noch kiezelstranden. Ook het besef van een dergelijke afwezigheid, de ontdekking dat je iets mist, dat er simpelweg iets ontbreekt, scherpt je zintuigen en je geest.’

Taste of a Stone ontvouwt zich als een cultuurlandschap; een op maat gemaakte museale binnentuin. Voor onze ogen strekt zich een oase van witte kiezels uit. Zodra we de zaal inlopen om deze wereld te verkennen, horen we het geknerp van het grind en voelen we de losliggende steentjes onder onze voeten, soms ongemakkelijk. Langs de muur worden afzonderlijke stenen uitgelicht met behulp van beelden en woorden, in een sculpturale setting. Op zes houten tafels presenteert Nkanga tegels van kalksteen, waar gedichten, foto’s en tekeningen op zijn geprint. Het zijn zes beeldende vertellingen over de toepassing van stenen wereldwijd en zo ook in haar moederland Nigeria.

They have invaded our land / and displaced the stones of demarcation. We broke their wall and are ready / to take back what is ours. (‘Zij zijn ons land binnengetrokken / en hebben de grensstenen verplaatst. Wij hebben hun muur doorgebroken en staan klaar om terug te nemen wat van ons is.’) Terwijl hier het ‘mijn en dijn’ resoneert, naast een politiek en postkoloniaal bewustzijn, zo weerklinkt elders de wens naar individuele weerbaarheid in een soms gewelddadige samenleving. If my breasts where made of stone I would / sleep in peace. / I would walk freely with my shield / in times of conflict. (Wanneer mijn borsten van steen waren gemaakt / zou ik vredig kunnen slapen / ik zou vrijelijk kunnen rondlopen met mijn scherm / in tijden van conflict).

De ‘binnentuin’ biedt zicht op de buitenwereld die onze aandacht en compassie verdient, steeds in een wisselwerking met het innerlijk, de menselijke binnenwereld. Nkanga maakt denkbeelden zichtbaar: haar eigen gedachten, herinneringen en verlangens, waarmee ze ook die van ons bespeelt. Zo ontvouwt zich hier een zinnelijk landschap voor contemplatie, meditatie én kritische reflectie.

Breath in, breath out, breath in / hold it there / hold it / Your skin is so soft but your heart is / as hard as rock. ‘Adem in, adem uit, adem in / vasthouden nu / hou vast / Je huid is zo zacht maar je hart is hard als steen’. Deze, soms schrijnende, wisselwerking wordt ook zichtbaar in de twee ruggelings aan elkaar getoonde textiele werken met gestileerde mineralen, zoals malachiet, azuriet en mica. De donkere zijde verwijst naar de exploitatie en transformatie van deze materialen voor allerhande toepassingen, terwijl de lichte zijde onze fascinatie reflecteert voor de glitter and glimmer die ons als individuen het gevoel geeft buitengewoon te zijn. Zo adresseert dit werk, behalve de exploitatie van hulpbronnen, tegelijk ons streven naar het heldere en glanzende, ons verlangen te stralen.

Wilma Sütö

 
NIEUWSBRIEF ONTVANGEN?
 
Meld je aan!
Lees meer