EDGARD TYTGAT | VLAAMSE MEESTER

EDGARD TYTGAT
VLAAMSE MEESTER
28 APRIL T/M 2 SEPTEMBER 2018
 
De Vlaamse kunstenaar Edgard Tytgat vertelt kleine verhalen in verf vol fantasie, absurditeit en humor. Zijn inspiratie haalt hij uit zijn persoonlijke leven met zijn vrouw Maria als muze. Zo'n zestig jaar na de dood van Edgard Tytgat (1879 - 1957) komt het universum van deze ‘Chagall van Vlaanderen’ weer tot leven. Met frivole schilderijen en werk over de bitterzoete kant van het leven. Nog niet eerder was zijn werk op zo'n grote schaal in Nederland te zien.
 
Directeur Deirdre Carasso vertelt op NPO Radio 1 over de tentoonstelling. Beluister het interview hier.
 
Erik Bindervoet, dichter, schrijver en vertaler, maakte een gedicht naar aanleiding van de tentoonstelling. Lees dat hier.
 

Meer dan een naïeve volksschilder
De tentoonstelling is een samenwerking met M-Museum Leuven, waar de conservatoren Peter Carpreau en Gust Van den Berghe twee jaar voorbereidend onderzoek deden. Zij concluderen dat Tytgats voorliefde voor variété en kermissen er ten onrechte voor zorgde dat hij de geschiedenis in ging als naïeve volksschilder. ‘Het lijkt alsof niemand ooit verder keek dan deze thema’s, omdat die het makkelijkste in een vakje passen’, zegt Carpreau. Hij ziet een ‘toegeeflijk anarchistisch’ kantje. Tytgat schildert ook over verloren onschuld en seksualiteit, al zijn de menselijke zwakheden bij hem nooit ruw of zondig. De bittere bijsmaak en de dubbele bodems ontdek pas je als je al zijn werk samen ziet.
 
Edgard Tytgat. Meisje op mansarde 1950 privécollectie
Edgard Tytgat. Meisje op mansarde, 1950, privécollectie
 
Chagall van Vlaanderen
Het grootste gedeelte van zijn leven werkt Tytgat (spreek uit: Tijtgat) in Brussel, waar hij avondlessen volgt aan de Academie voor Schone Kunsten. Als hij na de eeuwwisseling zijn eerste stappen in de kunstwereld zet, breken Gauguin en Picasso internationaal door. Tytgat is onder de indruk van Marc Chagall, de Franse schilder van Russische komaf, die hij ook ontmoet. Conservator Peter Carpreau noemt Tytgat ook wel de ‘Chagall van Vlaanderen’. Dat is deels terug te zien. Tytgat staat tegelijkertijd in een Vlaamse verteltraditie die teruggaat tot Bruegel.
 
Edgard Tytgat De vioolspeler 1929 Mu.ZEE Oostende. Fotograaf Guy Braeckman
Edgard Tytgat, De vioolspeler, 1929, Mu.ZEE Oostende. Fotograaf Guy Braeckman
 
Eigen beeldtaal
Tytgats werk kun je afwisselend impressionistisch, expressionistisch, fauvistisch en surrealistisch noemen. Toch past er niet één artistiek etiket op hem. Hij is vooral heel eigen en blijft trouw aan zijn beeldtaal waarin hij dromen, herinneringen en verhalen zestig jaar lang vastlegt. Typerend zijn de vaak eenvoudige lijnen, een vervreemdend perspectief en gedempte, vereenvoudigde kleuren. Groots en bescheiden tegelijk, een merkwaardige contradictie waardoor het werk je bijblijft.  
 
Edgard Tytgat Le dernier moment de Marguerite 1938. Fotografie Peter Cox courtesy Zeno X Gallery Antwerpen
Edgard Tytgat, Le dernier moment de Marguerite, 1938. Fotografie Peter Cox, courtesy Zeno X Gallery, Antwerpen
 
 
Inspiratie
In 1914 trouwt hij met Maria De Mesmaeker, die hij Maria mon coeur (Maria mijn hart) noemt. Ze figureert vaak als model, zoals op het schilderij Inspiratie uit 1926. Daar wacht de kunstenaar in een lege kamer voor een leeg doek op inspiratie. Zijn muze zweeft samen met twee engeltjes naar binnen. Het venster knipoogt naar een ander biografisch gegeven: zijn ziekte. Als jongetje moet Tytgat maanden in bed blijven en vormt het raam zijn enige verbinding met de wereld. Achter de inspiratiegodin zie je een vliegtuig waardoor je kunt gaan denken dat de goddelijke inspiratie daar uit is gesprongen. Typisch Tytgatiaanse humor is dat.
 
Edgard Tytgat Inspiratie 1926 The Poebus Foundation Antwerpen
Edgard Tytgat, Inspiratie, 1926, The Phoebus Foundation, Antwerpen
 
Kermissen
Al in zijn prille jeugd is Tytgat gefascineerd door kermissen en draaimolens. Tegelijkertijd verwijst dat thema naar de donkere periode van zijn ziekte. Als vijf-, zes-jarige valt Tytgat flauw als hij op een rood-wit paardje in de rondte draait. Omstanders, waaronder ‘angstaanjagende’ zwart geklede dames, dragen hem naar huis. Daarna wordt hij zo ziek dat zijn vader en moeder er rekening mee houden dat hun zoon zal sterven. Als door een wonder knapt hij weer op.
 
Edgard Tytgat De kermisattractie - Het meisje in de glazen kist. Fotografie Peter Cox
Edgard Tytgat, De kermisattractie - Het meisje in de glazen kist. Fotografie Peter Cox
 
Directeurslieveling
Edgard Tytgat is een van de lievelingskunstenaars van directeur Deirdre Carasso. Toen haar medestudenten verre reizen maakten, spoorde zij naar België, waar ze van haar basisbeurs ansichtkaarten van Tytgat kocht. Als vers directeur reisde ze opnieuw naar het zuiden. Nadat ze hoorde van de plannen voor een Tytgat-tentoonstelling door M-Museum Leuven greep ze haar kans. De deal was snel beklonken en tot en met 2 september kan het Nederlandse publiek met hem kennismaken. De tentoonstelling Edgard Tytgat - Vlaamse meester sluit aan bij de programmering van het museum dat de mens en zijn verhalen centraal stelt.
 
Edgard Tytgat De acht dames 1940 Collectie Gemeentemuseum Den Haag
Edgard Tytgat, De acht dames, 1940 ©Collectie Gemeentemuseum Den Haag
 
Sponsors
 
SMS Logoreeks EdgardTytgat DEF FlandersStateofArts
 
Tickets
Klik hier om online tickets te kopen